ჩრდილოეთის ციალი ნორვეგიაში

ნორვეგიაში დამოუკიდებლად მოგზაურობა მარტივი და უსაფრთხოა, თუმცა ბიუჯეტურ მიმართულებად მას ნამდვილად ვერ ვუწოდებთ.

მოგზაურების განკარგულებაშია კარგად განვითარებული სატრანსპორტო სისტემა — მატარებლები, ავტობუსები, ბორნები, კატერები და დაბალბიუჯეტიანი ავიაკომპანიები. ქვეყნის ინფრასტრუქტურა ისეა ორგანიზებული, რომ ძირითადი ტურისტული მარშრუტების ფარგლებში ტრანსპორტის განრიგები ერთმანეთთან მაქსიმალურადაა შეთანხმებული, რაც გადაადგილებას მნიშვნელოვნად ამარტივებს.

ბევრი ტურისტი ნორვეგიის დასათვალიერებლად ავტომობილის დაქირავებას ამჯობინებს. ასეთი ფორმატი გაცილებით მეტ თავისუფლებას გაძლევთ — შეგიძლიათ საკუთარი მარშრუტი თავად დაგეგმოთ, გზად სასურველ ადგილებში გაჩერდეთ და ქვეყნის ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობები თქვენი ტემპით აღმოაჩინოთ. გარდა ამისა, ხშირ შემთხვევაში ავტომობილით მოგზაურობა საზოგადოებრივი ტრანსპორტით გადაადგილებაზე უფრო ეკონომიურიც გამოდის.

ჩრდილოეთის ციალი — ბუნების ნამდვილი მაგია

„ნელ-ნელა სიბნელიდან ნაზი, თითქმის შეუმჩნეველი ნათება გამოჩნდა. სინათლის თხელი ზოლები ჰორიზონტს გასწვრივ ნელა გადაიშალა და ღამის ცის მუქ ფონზე გაიფანტა. მალე მათ სხვებიც შეუერთდნენ და ცა უზარმაზარ, მოცეკვავე სინათლის ფარდად გადაიქცა. თითქოს ცოცხალი იყო — პულსირებდა, მწვანის სხვადასხვა ელფერით თამაშობდა და სუნთქვაშეკრულებს გვაძლევდა საშუალებას, პლანეტის ერთ-ერთი ყველაზე საოცარი ბუნებრივი სანახაობისთვის გვედევნებინა თვალი.“

ასე აღწერა ჩრდილოეთის ციალი ერთ-ერთმა მოგზაურმა, რომელმაც ეს დაუვიწყარი სანახაობა ჩრდილოეთ ნორვეგიაში, ქალაქ ტრომსეს მახლობლად იხილა.

ჩრდილოეთის ციალი მართლაც ჯადოსნურ შთაბეჭდილებას ტოვებს. გასაკვირი არც არის, რომ საუკუნეების წინ ადამიანები ამ იდუმალ „ციურ ცეკვას“ ღვთაებრივ ძალებს უკავშირებდნენ.

მაგალითად, ვიკინგებს სჯეროდათ, რომ ეს იყო ვალკირიების გზა, რომლებიც ბრძოლის ველზე დაღუპული მეომრების სულებს აგროვებდნენ, რათა ისინი ღმერთების სასახლეში — ვალჰალაში — აეყვანათ.

დღეს მეცნიერებას ჩრდილოეთის ციალის წარმოშობის ზუსტი ახსნა აქვს. ეს ფენომენი მზიდან გამოტყორცნილი დამუხტული ნაწილაკების დედამიწის ატმოსფეროსთან ურთიერთქმედების შედეგია. თუმცა მისი მეცნიერული ახსნა ამ ბუნებრივ საოცრებას არაფერს აკლებს — პირიქით, ღამის ცაზე მოცეკვავე მწვანე, იასამნისფერი და ვარდისფერი ნათება დღემდე მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ სანახაობად რჩება.


ჩრდილოეთის ციალი მზეზე ძლიერი აფეთქებების შედეგად წარმოიქმნება. ამ დროს მზის ქარის დამუხტული ნაწილაკები დედამიწის მაგნიტურ ველში ხვდება და ატმოსფეროს ზედა ფენებში აღწევს.

ატმოსფეროში შეღწევის შემდეგ ეს ნაწილაკები ჟანგბადისა და აზოტის ატომებთან ურთიერთქმედებენ, რის შედეგადაც ცაზე თვალწარმტაცი ნათება ჩნდება.

ციალის ფერი და ინტენსივობა დამოკიდებულია იმაზე, რომელ აირებთან ხდება ეს ურთიერთქმედება და რა სიმაღლეზე მიმდინარეობს პროცესი. სწორედ ამიტომ ჩრდილოეთის ციალი შეიძლება იყოს მწვანე, ყვითელი, ლურჯი, იისფერი ან ვარდისფერ-წითელი ელფერების.

ეს შთამბეჭდავი ბუნებრივი წარმოდგენა, როგორც წესი, 90 კილომეტრზე და უფრო მაღლა, დედამიწის ატმოსფეროს ზედა ფენებში ვითარდება.
ჩრდილოეთის ციალის ნახვა შესაძლებელია როგორც დედამიწის ჩრდილოეთ, ისე სამხრეთ ნახევარსფეროში. ჩრდილოეთ განედებზე ეს ფენომენი ცნობილია სახელწოდებით Aurora Borealis — ჩრდილოეთის ციალი, ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში მას Aurora Australis, ანუ სამხრეთის ციალს უწოდებენ.

სად შეიძლება ჩრდილოეთის ციალის ნახვა ნორვეგიაში?

იმ ქვეყნების სიაში, სადაც ჩრდილოეთის ციალზე დაკვირვება საუკეთესოა, ნორვეგია ერთ-ერთ პირველ ადგილს იკავებს.

ამის მიზეზი მხოლოდ მაღალი განედები არ არის. ჩრდილოეთ ნორვეგიას განსაკუთრებულს ხდის შთამბეჭდავი ფიორდები, მთიანი ლანდშაფტები, გრძელი და ბნელი ზამთრის ღამეები, ასევე კარგად განვითარებული ტურისტული და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა.

ამ ყველაფრის წყალობით, ჩრდილოეთ ნორვეგია ერთ-ერთი ყველაზე კომფორტული და შთამბეჭდავი ადგილია, სადაც შეგიძლიათ ბუნების ამ თითქმის სიურეალისტურ სანახაობას საკუთარი თვალით ადევნოთ თვალი.

ე.წ. ნორვეგიული ჩრდილოეთის ციალის სარტყელი ლოფოტენის კუნძულებიდან ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილოეთ წერტილამდე — ნორდკაპის კონცხამდე — ვრცელდება. მართალია, ბოლო წლებში ჩრდილოეთის ციალი ნორვეგიის ცენტრალურ რეგიონებშიც სულ უფრო ხშირად ჩნდება, თუმცა „ციალის სარტყელში“ მოხვედრილ ნებისმიერ მონაკვეთში მისი ხილვის შანსი დაახლოებით ერთნაირად მაღალია.

ნორვეგიაში ჩრდილოეთის ციალზე დასაკვირვებლად ყველაზე პოპულარული მიმართულებებია:

• სვალბარდის (შპიცბერგენის) არქიპელაგი — დრამატული შავი მთებით, მყინვარებითა და არქტიკული პეიზაჟებით;

• ნორდკაპის კონცხი — ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ჩრდილოეთი წერტილი;

• და, რა თქმა უნდა, ტრომსე (Tromsø) — მთებითა და ფიორდებით გარშემორტყმული არქტიკული ქალაქი, რომელიც ჩრდილოეთის ციალზე დასაკვირვებლად ნორვეგიის ყველაზე პოპულარულ და გამორჩეულ ადგილად ითვლება.

სწორედ ტრომსეს ხშირად უწოდებენ „ჩრდილოეთის ციალის დედაქალაქს“ — აქ ბუნებრივი პირობები, ხელმისაწვდომობა და განვითარებული ტურისტული ინფრასტრუქტურა იდეალურ გარემოს ქმნის ამ უნიკალური ბუნებრივი ფენომენის სანახავად.

ჩრდილოეთის ციალი ტრომსეში

თუ ნორვეგიაში ჩრდილოეთის ციალის სანახავად ერთ ადგილს აირჩევთ, ყველაზე ხშირად სწორედ ტრომსეს გირჩევენ. ქალაქისა და მისი შემოგარენის ბუნება იდეალურ პირობებს ქმნის ამ უნიკალური ფენომენის დასაკვირვებლად.

ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ლოკაციაა ერსფიორდის (Ersfjord) სოფელი, რომელიც სიორ-კვალოიას (Sør-Kvaløya) კუნძულზე მდებარეობს. სუფთა ჰაერი, სინათლის დაბალი დაბინძურება და თოვლით დაფარული მთები ამ ადგილს „ჩრდილოეთის ციალზე მონადირეების“ ერთ-ერთ საყვარელ მიმართულებად აქცევს.

არანაკლებ ცნობილი ადგილია დასავლეთით მდებარე მეთევზეთა კუნძული სომარიოი (Sommarøy). ზამთარში მისი თეთრი პლაჟები, კლდოვანი სანაპიროები და ღამის ცაზე მოცეკვავე ავრორა მართლაც დაუვიწყარ სანახაობას ქმნის.

ტრომსეს აღმოსავლეთით გადაჭიმული ლინგენის ალპები (Lyngen Alps) კიდევ ერთი ლეგენდარული ადგილია ჩრდილოეთის ციალზე დასაკვირვებლად. დრამატული მთის მწვერვალები, ფიორდები და თითქმის სრულყოფილი სიბნელე ამ რეგიონს განსაკუთრებულ ატმოსფეროს სძენს და ფოტოგრაფებისთვის ნორვეგიის ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ მიმართულებად მიიჩნევა.

ჩრდილოეთ ნორვეგიაში კარგად განვითარებული ტურისტული ინფრასტრუქტურა და ადგილობრივი ტუროპერატორების მრავალფეროვანი შეთავაზებები საშუალებას გაძლევთ, ჩრდილოეთის ციალის სანახავად სწორედ ის ფორმატი აირჩიოთ, რომელიც ყველაზე მეტად შეესაბამება თქვენს ინტერესებს.

ავრორაზე დაკვირვება შეგიძლიათ თხილამურებით ან თოვლის ფეხსაცმელებით (snowshoes) მოწყობილი ლაშქრობის დროს, ღამე გაატაროთ Lyngen Alps-ში მდებარე მინის სახურავიან Crystal Lavvu-ში და თბილ გარემოში უყუროთ ცაზე მოცეკვავე ფერებს, ან აირჩიოთ მრავალდღიანი ტური, რომელიც ტრანსპორტს, განთავსებასა და ექსკურსიებს ერთ პროგრამაში აერთიანებს.

არანაკლებ შთამბეჭდავი გამოცდილებაა ჩრდილოეთ ნორვეგიის სანაპიროს გასწვრივ კრუიზი. ზღვის შუაგულიდან, ფიორდებისა და თოვლიანი მთების ფონზე დანახული ჩრდილოეთის ციალი ბევრისთვის ნორვეგიაში მოგზაურობის ყველაზე დასამახსოვრებელ მომენტად იქცევა.

როდის არის საუკეთესო დრო ჩრდილოეთის ციალის სანახავად?

ჩრდილოეთ ნორვეგიის მცხოვრებლებისთვის ჩრდილოეთის ციალი ყოველდღიური ცხოვრების ნაწილია. ზამთრის დადგომასთან ერთად ფერადი ნათება ღამის ცაზე რეგულარულად ჩნდება და მისი სანახავად განსაკუთრებული დაგეგმვა იშვიათად არის საჭირო.

სულ სხვა სიტუაციაა, როდესაც ნორვეგიაში სპეციალურად Aurora Borealis-ის სანახავად მიემგზავრებით. სამწუხაროდ, ამ ბუნებრივ ფენომენს განრიგი არ აქვს და მისი გამოჩენის გარანტიას ვერც ერთი ადგილობრივი ვერ მოგცემთ. ზოგჯერ ციალი ზედიზედ რამდენიმე კვირის განმავლობაში ჩანს, ზოგჯერ კი, მოლოდინის მიუხედავად, რამდენიმე დღის განმავლობაში საერთოდ არ ჩნდება.

თუმცა არსებობს რამდენიმე ფაქტორი, რომელიც ჩრდილოეთის ციალის ნახვის შანსს მნიშვნელოვნად ზრდის.

სეზონი. საუკეთესო პერიოდი სექტემბრის ბოლოდან მარტის ბოლომდე გრძელდება. განსაკუთრებით მაღალი შანსია საღამოს 18:00 საათიდან ღამის 01:00 საათამდე.

ამინდი. ჩრდილოეთის ციალის სანახავად ყველაზე ხელსაყრელია ცივი, მშრალი და მოწმენდილი ამინდი. ასეთი პირობები ყველაზე ხშირად ნოემბრიდან თებერვლის ჩათვლით ფიქსირდება, ხოლო იდეალური გარემო, როგორც წესი, დეკემბერშია.

ღრუბლები და ქარი. ცა მაქსიმალურად მოწმენდილი უნდა იყოს — თოვის, ნალექისა და ძლიერი ქარის გარეშე, რადგან ღრუბლები ადვილად ფარავს ციალს. თუ დრო საშუალებას გაძლევთ, უმჯობესია სავსემთვარეობის პერიოდსაც მოერიდოთ: მთვარის ძლიერი სინათლე ცის კონტრასტს ამცირებს და ავრორა ნაკლებად შთამბეჭდავად ჩანს.

ჩრდილოეთის ციალის ხილვა მართლაც გამორჩეული გამოცდილებაა, რომელიც ბევრისთვის მთელი ცხოვრების ერთ-ერთ ყველაზე დასამახსოვრებელ მოგზაურობად იქცევა.

თუ ამ ჯადოსნური სანახაობის სანახავად ნორვეგიაში გამგზავრებას გეგმავთ, მხოლოდ ერთი რამ დაგრჩენიათ — იღბალი გისურვოთ და მოწმენდილი ცა ინატროთ.

*სტატიაში გამოყენებულია ფოტოგრაფისა და რეჟისორის Ole C. Salomonsen-ის საავტორო ვიდეო. ჩრდილოეთის ციალის ამ შთამბეჭდავი კადრებით შექმნილი ფილმი გადაღებულია ტრომსესა და მის შემოგარენში, ჩრდილოეთ ნორვეგიაში.